Tax Care

• licencjonowani księgowi

• bezpłatne doradztwo

• dostęp on-line

Reklama: Telefony i Akcesoria

NOWY SAMSUNG E3210 - MP3 Radio FM Aparat HSDPA BT

Cena: 219.99 z?

Zasady księgowości

Księga przychodów (KPIR)

Podatkową księgę przychodów i rozchodów prowadzą podatnicy podatku dochodowego, od osób fizycznych opodatkowani na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) albo podatkiem liniowym (19%), którzy nie przekroczyli limitu 800'000 euro zobowiązującego ich do prowadzenia ksiąg rachunkowych (tzw. pełna księgowość). Ten rodzaj księgowości prowadzą również spółki cywilne, jawne oraz partnerskie wykonujące działalność gospodarczą, o ile nie są zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Spółki te prowadzą jedną księgę dla wszystkich wspólników (dla spółki).

Reklama

Osoby fizyczne oraz spółki, które nie przekroczyły w danym roku ww. limitów mogą powrócić do księgi przychodów i rozchodów od początku roku następnego pod warunkiem powiadomienia naczelnika urzędu skarbowego przed rozpoczęciem roku podatkowego (a nie jak przy wyborze formy opodatkowania do 20 stycznia roku podatkowego).

Zasady obliczania dochodu u podatników prowadzących księgę określają przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (głównie art.14 ust.1f, art.22 ust.4-6, art.24-24b oraz art.44). Zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów określa rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 152, poz. 1475 z późń. Zm.). Rozporządzenie to określa również wymogi stawiane dowodom księgowym, stanowiącym podstawę zapisu w księdze i umożliwiającym zaliczenie wydatku do kosztów uzyskania przychodu. Zawiera w załączniku przystępne objaśnienia, z którymi warto się zapoznać.

Podatnicy prowadzący księgę przychodów i rozchodów zobowiązani są do prowadzenia innych jeszcze ewidencji dla celów podatku dochodowego – ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ewidencji wyposażenia, kart przychodów pracowników, książki kontroli itd. Mają do wyboru szereg możliwych sposobów prowadzenia księgi – rozliczania przychodów, kosztów jego uzyskania oraz dochodu. Całkowicie niezależnie od tego podatnicy ci mają pewne możliwości dotyczące ustalania zaliczek na podatek dochodowy.

Księga przychodów i rozchodów zależna jest od wybranych zasad opodatkowania - podatku liniowego czy zasad ogólnych. Z kolei wybierając takie zasady opodatkowania należy złożyć w urzędzie skarbowym pismo informujące o wyborze:

przed podjęciem działalności gospodarczej - w przypadku rozpoczęcia działalności gospodarczej;
do 20 stycznia roku podatkowego - w przypadku kontynuacji działalności gospodarczej przy zmianie zasad opodatkowania od 1 stycznia nowego roku.

Jeżeli zasady opodatkowania nie ulegają zmianie od roku poprzedniego, oświadczenia o wyborze zasad opodatkowania składać nie trzeba.

Warto również dodać, że:

przechodząc na księgę przychodów i rozchodów z innych zasad księgowości, oraz
rozpoczynając działalność gospodarczą,

podatnik zakłada podatkową księgę przychodów i rozchodów, o czym powinien powiadomić urząd skarbowy w terminie 20 dni od dnia jej zaprowadzenia. Uwaga - zawiadomienie o zaprowadzeniu księgi nie oznacza wyboru zasad opodatkowania - wyboru tych zasad należy dokonać wyraźnie poprzez odrębne oświadczenie (chociaż może się znaleźć w tym samy piśmie, co zawiadomienie o zaprowadzeniu księgi).

Metody rozliczania przychodów

Z pewnymi wyjątkami przychody należy ewidencjonować faktury przychodowe w księdze przychodów i rozchodów według daty powstania obowiązku podatkowego - w dniu wystawienia faktury (rachunku), nie później jednak niż ostatni dzień miesiąca, w którym:

wydano rzecz, zbyto prawo majątkowe lub
wykonano usługę, w tym częściowo wykonano usługę, jeżeli jej częściowe wykonanie stanowi wynikający z umowy lub z odrębnych przepisów tytuł do zapłaty, lub
otrzymano zapłatę za wykonanie świadczenia - w pozostałych przypadkach,

Jednak podatnicy VAT nie korzystający ze zwolnienia podmiotowego mogą ewidencjonować przychody w dniu wystawienia faktury. Datę tę należy określić zgodnie z odrębnymi przepisami, tzn. liczy się:

data, w której faktura została wystawiona, jeżeli została wystawiona zgodnie z przepisami, albo
data, w której faktura powinna zostać wystawiona, jeżeli została wystawiona niezgodnie z tymi przepisami

Przy stosowaniu takiej zasady rozliczania przychodu w przypadku gdy:

wydano rzecz, zbyto prawo majątkowe lub
wykonano usługę, w tym częściowo wykonano usługę, jeżeli jej częściowe wykonanie stanowi wynikający z umowy lub z odrębnych przepisów tytuł do zapłaty, lub
otrzymano zapłatę za wykonanie świadczenia - w pozostałych przypadkach

jeszcze w grudniu danego roku, a fakturę wystawiono już w styczniu roku następnego, przychody takie należy ująć w księdze przychodów i rozchodów w ostatnim dniu danego roku podatkowego. Nie należy ich zatem ujmować w roku wystawienia faktury.

Na przykład:
Usługę wykonano 31 sierpnia, a fakturę wystawiono 4 września. Można ją ewidencjonować w księdze 31 sierpnia – zasady ogólne, albo 4 września – podatnicy ewidencjonujący przychody w dacie wystawienia faktury.
W przypadku usług wykonanych 31 grudnia przychód w obu metodach powinien zostać ujęty w księdze 31 grudnia.

Podatnik sam wybiera zasady ujmowania faktur w księdze przychodów i rozchodów. Nie ma żadnego obowiązku informowania o swoim wyborze urzędu skarbowego. Podatnik może zmienić stosowane zasady dowolnie, również w ciągu roku podatkowego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych określa jednak datę powstania przychodu od niektórych usług niezależnie od powyższego wyboru (energia, gaz, usługi telekomunikacyjne, woda, ścieki, odpady, najem, dzierżawa, leasing) .

więcej o przychodach i ich rodzajach na VAT.pl

Metody rozliczania kosztów

Podatnicy prowadzący księgę przychodów i rozchodów zaliczają wydatki do kosztów uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia (metoda kasowa). W uproszczeniu będzie to:

data obciążenia ich fakturą notą czy rachunkiem (niektórzy przyjmują datę otrzymania - zaakceptowania dokumentu obciążeniowego);
data faktycznego dokonania wydatku w pozostałych przypadkach.

Taka metoda pozwala na regulowanie podstawy opodatkowania w danym okresie poprzez dokonanie dodatkowych zakupów, obojętnie jakich.

Jednak i w takiej metodzie towary i materiały obejmowane spisem z natury są wycofywane z kosztów uzyskania przychodu w rocznym spisie z natury. Oznacza to, że wydatki na towar zakupiony w ciągu roku zaliczane są do kosztów uzyskania przychodu z chwilą poniesienia wydatku, jednak jeżeli 31 grudnia towary te nadal będą na stanie magazynowym, o ich wartość zostanie pomniejszony koszt uzyskania przychodu danego roku. Ten sam koszt będzie jednak podwyższony o wartość towarów, które poprzednio w spisie figurowały, ale w międzyczasie zostały sprzedane.

Na przykład:
W roku 2005 dokonano wydatków na zakup paliwa 100zł i zakup towaru 100zł. Połowę towaru sprzedano. Na koniec roku w spisie z natury znajdzie się towar o wartości 50zł, w związku z czym koszty wyniosą 100zł + 100zł – 50zł = 150zł.

Wydatki należy zaliczać do kosztów uzyskania przychodu w dacie ich poniesienia bez względu na to, jakiego roku przychodów wydatki te dotyczą. Podatnik może jednak wybrać metodę, w której:

podzieli koszty uzyskania przychodu na dwie grupy:

koszty bezpośrednie, związane z konkretnymi przychodami (koszt zakupu towaru w stosunku do przychodu z jego sprzedaży);
koszty pośrednie, związane ogólnie z przychodami podatnika (koszt usług telekomunikacyjnych czy czynsz najmu magazynu),

koszty bezpośrednie zaliczy do kosztów uzyskania przychodu w roku uzyskania przychodu;
koszty pośrednie zaliczy do kosztów uzyskania przychodu w roku ich poniesienia.

Będzie to metoda memoriałowa rozliczania kosztów uzyskania przychodu. W ten sposób można uniknąć kumulacji kosztów (niski podatek albo nawet strata) w jednym roku podatkowym z kumulacją dochodu w innym roku podatkowym (wysoki dochód i podatek). Jednak uniemożliwia to dowolne sterowanie dochodem poprzez dokonywanie wydatków. Jest to metoda, zgodnie z którą koszty uzyskania przychodów są potrącane tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczą, tj. są potrącalne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy, lecz dotyczące przychodów roku podatkowego oraz określone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostały zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszą się do przychodów danego roku podatkowego, chyba że zarachowanie ich nie było możliwe; w tym wypadku są one potrącalne w roku, w którym zostały poniesione.

Na przykład:
Koszt zakupu towaru będzie kosztem uzyskania przychodu dopiero z chwilą sprzedaży tego towaru. Jeżeli towar sprzedany zostanie 22 lutego 2006r., dopiero wtedy będzie można rozliczyć koszty jego zakupu. Czynsz najmu płatny z góry należy podzielić na kwoty dotyczące poszczególnych lat i zaliczać je do kosztów uzyskania przychodu częściami, tzn. czynsz zapłacony z góry za rok 2005 – w roku 2005, a czynsz zapłacony z góry za rok 2006 – w roku 2006 – bez względu na datę płatności.

Wybór takiej metody rozliczania kosztów nie wymaga żadnego zawiadomienia urzędu skarbowego. Można go stosować jednak tylko pod warunkiem, że stale w każdym roku podatkowym księgi te będą prowadzone w sposób umożliwiający wyodrębnienie kosztów uzyskania odnoszących się tylko do tego roku podatkowego. Metodę taką można wybrać raz na cały okres prowadzenia księgi, od rozpoczęcia działalności (zawiązania spółki) do jej likwidacji (likwidacji spółki).

Opisana metoda rozliczania dochodu spisami z natury w trakcie roku podatkowego nie musi dotyczyć całego roku - można wybrać sporządzenie spisu np. 31 maja i powiadomić o tym urząd na 7 dni wcześniej. W takim wypadku tylko na koniec maja dochód zostanie ustalony na podstawie spisów z natury (narastająco od początku roku).

więcej o możliwościach rozliczania kosztów

Metody rozliczania dochodu

Możliwe jest również dokonanie wyboru metody pośredniej pomiędzy wspomnianymi wyżej metodami rozliczania kosztów uzyskania przychodów: metody obliczania dochodu z uwzględnianiem comiesięcznej różnicy spisów z natury. Zgodnie tą metodą koszty rozliczane są w dacie ich poniesienia, ale spis z natury – korygujący wartość kosztów o różnicę początkowego i końcowego spisu z natury – dokonywany jest co miesiąc na koniec miesiąca.

Metoda taka jest korzystna dla podatników, którzy dokonują wyprzedaży zapasów magazynowych – bez zastosowania tej metody mogliby towary ujęte w spisie z natury 31 grudnia roku poprzedniego wrzucić w koszty dopiero w rozliczeniu rocznym, a tak mogą to zrobić co miesiąc, w miarę sprzedaży. Inna rzecz, że przy takiej metodzie zakup towaru na zapas nie zwiększy kosztów uzyskania przychodu i nie wpłynie na ograniczenie zaliczki na podatek dochodowy.

Na przykład:
Podatnik zalicza przychody i koszy jego uzyskania przez cały marzec, a następnie 31 marca sporządza spis z natury. Koszty uzyskania przychodu, powiększa o wartość spisu z natury z 28 lutego, a pomniejsza o wartość spisu z natury z 31 marca.

Metoda ta wymaga powiadomienia naczelnika urzędu skarbowego na 7 dni przed każdym planowanym spisem z natury. W praktyce najwygodniej będzie wysłać powiadomienie na początku roku o spisach z natury, które mają odbyć się 31 stycznia, 28 lutego, 31 marca itd. Brak zawiadomienia nie pozbawia podatnika możliwości rozliczenia dochodu tą metodą, jednak powoduje naruszenie przez podatnika obowiązków podatkowych.

UWAGA! bez KPIR

W przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, zwłaszcza takimi jak:

rodzaj i rozmiar wykonywanej działalności;
wiek;
stan zdrowia,

naczelnik urzędu skarbowego na wniosek podatnika może zwolnić go od obowiązku prowadzenia księgi, jak również od poszczególnych czynności z zakresu prowadzenia księgi.

Wniosek musi być złożony co najmniej na 30 dni przed rozpoczęciem miesiąca, od którego zwolnienie miałoby być zastosowane, a w razie rozpoczęcia wykonywania działalności lub powstania obowiązku prowadzenia księgi w ciągu roku podatkowego - w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia tej działalności lub powstania obowiązku prowadzenia księgi.

ewidencja ryczałtu

Artur M. Brzeziński

data utworzenia: 2005-12-14

data modyfikacji: 2012-04-10

Reklama

Licencja na zaufanie - Certyfikat Firmy Wiarygodnej Finansowo
Jeżeli celujesz w zaufanie kontrahentów, pokaż się z wiarygodnej strony. Zdobądź Certyfikat i dołącz do grona solidnych przedsiębiorców z zasadami.

Zobacz także

e-Porady – czytaj za darmo!

Odpowiedzi redakcji PIT.pl na pytania podatkowe użytkowników:

Książka wyposażenia i ewidencja środków trwałych2012-01-17 09:46:27

Założyłam firmę usługową. Będę się rozliczać na ogólnych zasadach podatkowych i prowadzić książkę przychodów i rozchodów nie będąc płatnikiem VAT. Czy jest konieczne prowadzenie książki środków trwałych lub wyposażenia? Jeżeli tak, to co w niej ujmować?

Odpowiedź

Jak zaksięgować wypłatę gotówki z terminala sklepu?2012-03-02 14:12:52

Jak zaewidencjonować w księgach rachunkowych wypłatę gotówki z terminala sklepu?

Odpowiedź

Ryczałt a faktury VAT dla pracodawcy2012-01-17 11:08:42

Posiadam firmę i jestem na ryczałcie od 1992 r. z małymi przerwami (zawieszanie i odwieszanie działalności).W sierpniu 2002 r. podpisuję umowę z pewną firmą i wystawiam jej regularnie fakturę VAT co miesiąc. Po roku w sierpniu 2003 r firma zatrudnia...

Odpowiedź

Przejdź do darmowej bazy e-porad

Reklama

Samozatrudnienie

Tax Care

sprawdź bezpłatnie

Reklama: Telefony i Akcesoria

NOWY SAMSUNG E3210 - MP3 Radio FM Aparat HSDPA BT

Kup teraz

Zasady księgowości

Księga przychodów (KPIR)

Reklama

Metody rozliczania przychodów

więcej o przychodach i ich rodzajach na VAT.pl

Metody rozliczania kosztów

więcej o możliwościach rozliczania kosztów

Metody rozliczania dochodu

UWAGA! bez KPIR

ewidencja ryczałtu

Zobacz także

e-Porady – czytaj za darmo!

Książka wyposażenia i ewidencja środków trwałych2012-01-17 09:46:27

Odpowiedź

Jak zaksięgować wypłatę gotówki z terminala sklepu?2012-03-02 14:12:52

Odpowiedź

Ryczałt a faktury VAT dla pracodawcy2012-01-17 11:08:42

Odpowiedź

Reklama