UWAGA: jesteś w Archiwalnej wersji rozliczeń rocznych PIT za 2008r.

 Jeżeli szukasz informacji aktualnych zapraszamy na www.pit.pl/roczne

Książka przychodów i rozchodów

Podatnicy prowadzÄ…cy podatkowÄ… ksiÄ™gÄ™ przychodów i rozchodów z koÅ„cem roku podatkowego dokonujÄ… zamkniÄ™cia ksiÄ™gi. ZamkniÄ™cie ksiÄ…g wiąże siÄ™ przede wszystkim z procesem inwentaryzacji.

Na proces ten składają się następujące czynności:

• sporzÄ…dzenie spisu z natury - 31 grudnia 2008 ;
• wycena towarów i materiaÅ‚ów objÄ™tych spisem - do 14 stycznia 2009
• wpisanie do ksiÄ™gi wartoÅ›ci spisu z natury oraz rozliczenia dochodu za rok 2008 - do 30 kwietnia 2009

Spisu z natury towarów handlowych oraz materiaÅ‚ów podstawowych i pomocniczych należy sporzÄ…dzić na koniec roku podatkowego, czyli na koniec dnia 31 grudnia 2008 r. Zwrot "na koniec roku" oznacza, że formalnie należy spis rozpocząć 31 grudnia 2008r., ale można go skoÅ„czyć już w styczniu, pod warunkiem, że w czasie trwania spisu z natury ilość towarów i materiaÅ‚ów nie ulegnie zmianie. Ze wzglÄ™du na możliwość powstania kradzieży i zniszczeÅ„ zaleca siÄ™ jednak sporzÄ…dzenie spisu z natury w dniu 31 grudnia 2008 r.

Spis z natury powinien być sporzÄ…dzony w sposób staranny i trwaÅ‚y oraz zakoÅ„czony i zaopatrzony w podpisy osób uczestniczÄ…cych w spisie (niekoniecznie wÅ‚aÅ›ciciela firmy).

Spis z natury powinien zawierać co najmniej następujące dane:

• imiÄ™ i nazwisko wÅ‚aÅ›ciciela zakÅ‚adu (nazwÄ™ firmy);
• datÄ™ sporzÄ…dzenia spisu;
• numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury;
• szczegóÅ‚owe okreÅ›lenie towaru i innych skÅ‚adników;
• jednostkÄ™ miary;
• ilość stwierdzonÄ… w czasie spisu;
• cenÄ™ w zÅ‚otych i groszach za jednostkÄ™ miary;
• wartość wynikajÄ…cÄ… z przemnożenia iloÅ›ci towaru przez jego cenÄ™ jednostkowÄ…;
• Å‚Ä…cznÄ… wartość spisu z natury;
• klauzulÄ™ "Spis zakoÅ„czono na pozycji...";
• podpisy osób sporzÄ…dzajÄ…cych spis;
• podpis wÅ‚aÅ›ciciela zakÅ‚adu (wspólników),

Spis z natury może stanowić podpisany wydruk z ewidencji magazynowej prowadzonej przy pomocy komputera, jednakże pod tym warunkiem, że stan według wydruku zostanie potwierdzony w rzeczywistości (poprzez sprawdzenie, czy stan rzeczywisty zgadza się ze stanem ewidencyjnym).

• towary handlowe czyli wyroby przeznaczone do sprzedaży w stanie nieprzerobionym; towarami handlowymi sÄ… również produkty uboczne uzyskiwane przy prowadzeniu dziaÅ‚ów specjalnych produkcji rolnej, 
• materiaÅ‚y (surowce) podstawowe czyli materiaÅ‚y, które w procesie produkcji lub przy Å›wiadczeniu usÅ‚ug stajÄ… siÄ™ gÅ‚ównÄ… substancjÄ… gotowego wyrobu; do materiaÅ‚ów podstawowych zalicza siÄ™ również materiaÅ‚y stanowiÄ…ce część skÅ‚adowÄ… (montażowÄ…) wyrobu lub Å›ciÅ›le z wyrobem zÅ‚Ä…czone (np. opakowania - puszki, butelki) oraz opakowania wysyÅ‚kowe wielokrotnego użytku (np. transportery, palety), jeżeli opakowania te nie sÄ… Å›rodkami trwaÅ‚ymi, 
• materiaÅ‚y pomocnicze czyli materiaÅ‚y nie bÄ™dÄ…ce materiaÅ‚ami podstawowymi, które sÄ… zużywane w zwiÄ…zku z dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… gospodarczÄ… i bezpoÅ›rednio oddajÄ… wyrobowi swoje wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci, 
• wyroby gotowe czyli wyroby wÅ‚asnej produkcji, których proces przerobu zostaÅ‚ caÅ‚kowicie zakoÅ„czony, wykonane usÅ‚ugi, prace naukowo-badawcze, prace projektowe, geodezyjno-kartograficzne, zakoÅ„czone roboty, w tym także budowlane, 
• produkcjÄ™ niezakoÅ„czonÄ… czyli produkcjÄ™ w toku oraz póÅ‚wyroby (póÅ‚fabrykaty), to jest niegotowe jeszcze produkty wÅ‚asnej produkcji, a także wykonywane roboty, usÅ‚ugi przed ich ukoÅ„czeniem (np. roboty budowlane),
• braki czyli nie odpowiadajÄ…ce wymaganiom technicznym wyroby wÅ‚asnej produkcji, caÅ‚kowicie wykoÅ„czone bÄ…dź też doprowadzone do okreÅ›lonej fazy produkcji; brakami sÄ… również towary handlowe, które na skutek uszkodzenia lub zniszczenia w czasie transportu bÄ…dź magazynowania utraciÅ‚y częściowo swÄ… pierwotnÄ… wartość, 
• odpady czyli materiaÅ‚y, które na skutek procesów technologicznych lub na skutek zniszczenia albo uszkodzenia utraciÅ‚y caÅ‚kowicie swÄ… pierwotnÄ… wartość użytkowÄ….
• towary w drodze, również znajdujÄ…ce siÄ™ za granicÄ…, co do których podatnik nie przeniósÅ‚ jeszcze wÅ‚asnoÅ›ci na nabywcÄ™ w przypadku sprzedaży, albo - w przypadku zakupu - co do których nabyÅ‚ już wÅ‚asność od sprzedawcy;
• nieruchomoÅ›ci stanowiÄ…ce towar handlowy;
• nie oddane roboty budowlane.

W spisie nie należy jednak ujmować towarów skradzionych, w stosunku do których należy wystornować wydatki na ich zakup z kosztów, a stratÄ™ spowodowanÄ… kradzieżą (wg cen zakupu) wpisać do pozostaÅ‚ych wydatków.

Uwaga ! Przy prowadzeniu

• ksiÄ™garÅ„ i antykwariatów ksiÄ™garskich - spisem z natury można obejmować jednÄ… pozycjÄ… wydawnictwa o tej samej cenie, bez wzglÄ™du na nazwÄ™ i nazwisko autora, z podziaÅ‚em na książki, broszury, albumy i inne; 
• dziaÅ‚alnoÅ›ci kantorowej - spisem z natury należy objąć nie sprzedane wartoÅ›ci dewizowe; 
• dziaÅ‚alnoÅ›ci polegajÄ…cej na udzielaniu pożyczek pod zastaw - spisem z natury należy objąć rzeczy zastawione pod udzielone pożyczki; 
• dziaÅ‚ów specjalnych produkcji rolnej - spisem z natury należy objąć nie zużyte w toku produkcji materiaÅ‚y i surowce oraz ilość zwierzÄ…t wedÅ‚ug gatunków z podziaÅ‚em na grupy.

Spis z natury powinien obejmować również towary stanowiÄ…ce wÅ‚asność podatnika, znajdujÄ…ce siÄ™ w dniu sporzÄ…dzenia spisu poza zakÅ‚adem podatnika, a także towary obce znajdujÄ…ce siÄ™ w zakÅ‚adzie podatnika.

Wycena i ujęcie w księdze

W nastÄ™pnej kolejnoÅ›ci należy wycenić towary i materiaÅ‚y objÄ™te spisem, w terminie 14 dni od daty spisu, tzn. do 14 stycznia 2009 r. W tym dniu ostatecznie na spisie z natury powinny pojawić siÄ™ wartoÅ›ci towarów i materiaÅ‚ów, najczęściej odszukane na fakturach zakupu.

Wyceny należy dokonać:

• materiaÅ‚y i towary handlowe wg cen zakupu lub cen nabycia; można dokonać wyceny również poniżej ceny zakupu, np. z powodu uszkodzenia lub wyjÅ›cia z mody, dezaktualizacji itp., co zmniejszy dochód za dany rok podatkowy; jednak w takim razie należy obok wycenionej wartoÅ›ci podać również cenÄ™ zakupu lub koszt wytworzenia;
• wyroby gotowe wÅ‚asne i braki wÅ‚asne wg kosztów wytworzenia;
• odpady użytkowe, które w toku dziaÅ‚alnoÅ›ci utraciÅ‚y swojÄ… pierwotnÄ… wartość użytkowÄ…, wg wartoÅ›ci wynikajÄ…cej z oszacowania uwzglÄ™dniajÄ…cego ich przydatność do dalszego użytkowania;
• niesprzedane wartoÅ›ci dewizowe (kantor) w dniu koÅ„czÄ…cym rok podatkowy - wg cen zakupu, jednak w wysokoÅ›ci nie wyższej niż kurs Å›redni ogÅ‚aszany przez Narodowy Bank Polski w dniu koÅ„czÄ…cym rok podatkowy;
• rzeczy zastawione - wg ich wartoÅ›ci rynkowej;
• usÅ‚ugi czy budowy niedokoÅ„czone kosztów wytworzenia, z tym że nie może to być wartość niższa od kosztów materiaÅ‚ów bezpoÅ›rednich zużytych do produkcji niezakoÅ„czonej;
• produkcjÄ™ zwierzÄ™cÄ… wg cen rynkowych z dnia sporzÄ…dzenia spisu, z uwzglÄ™dnieniem gatunku, grupy i wagi zwierzÄ…t.

Podatnik może ustalić wartość wedÅ‚ug cen zakupu (cena z umowy sprzedaży) albo cen nabycia (cena zakupu + koszty uboczne zakupu). W celu ustalenia wartoÅ›ci poszczególnych skÅ‚adników spisu z natury materiaÅ‚ów i towarów handlowych wedÅ‚ug cen nabycia należy ustalić procentowy wskaźnik kosztów ubocznych zakupu (kolumna 11) w stosunku do ogólnej wartoÅ›ci zakupu towarów handlowych i materiaÅ‚ów zewidencjonowanych (w kolumnie 10) (suma kosztów ubocznych zakupu przemnożona przez 100 i podzielona przez wartość zakupu). O tak ustalony wskaźnik należy podwyższyć jednostkowy koszt zakupu, a nastÄ™pnie ustalić wartość poszczególnych skÅ‚adników spisu z natury.

Towary obce nie podlegajÄ… wycenie; wystarczajÄ…ce jest iloÅ›ciowe ich ujÄ™cie w spisie towarów z podaniem, czyjÄ… stanowiÄ… wÅ‚asność.

Po przeprowadzeniu remanentu należy ustalić, w jaki sposób różnica stanów magazynowych wpÅ‚ywa na wysokość dochodu. Aby to ustalić należy porównać stan magazynu z poczÄ…tku roku, ze stanem magazynu na koniec roku. Jeżeli  wartość spisu z natury na koniec roku jest wyższa od wartoÅ›ci spisu z natury na poczÄ…tek roku, wówczas o różnicÄ™ tÄ™ koszty uzyskania przychodu zostanÄ… zmniejszone.

Jeżeli wartość spisu z natury na koniec roku jest niższa od wartoÅ›ci spisu z natury na poczÄ…tek roku, wówczas koszty uzyskania przychodu zostanÄ… zwiÄ™kszone o tÄ™ różnicÄ™.

Wartość spisu z natury należy wpisać do ksiÄ™gi przychodów i rozchodów wedÅ‚ug poszczególnych rodzajów jego skÅ‚adników lub w jednej pozycji (sumie), jeżeli na podstawie spisu zostaÅ‚o sporzÄ…dzone odrÄ™bne, szczegóÅ‚owe zestawienie poszczególnych jego skÅ‚adników. Zestawienie przechowuje siÄ™ Å‚Ä…cznie z ksiÄ™gÄ….

Warto zapamiÄ™tać, że w styczniu nastÄ™pnego roku wartość spisu z natury nie stanowi kosztu uzyskania przychodu (chyba, że podatnik decyduje siÄ™ na sporzÄ…dzanie spisów co miesiÄ…c), w zwiÄ…zku z czym jeżeli styczniowe przychody przekroczÄ… koszty, spowoduje to obowiÄ…zek zapÅ‚aty podatku.

Uwaga ! Podsumowanie miesięcy

Jeżeli podatnik nie dokonuje podsumowania zapisów kolejnych miesiÄ™cy narastajÄ…co od poczÄ…tku roku, po zakoÅ„czeniu roku podatkowego musi na oddzielnej stronie w ksiÄ™dze sporzÄ…dzić zestawienie roczne. W tym celu należy wpisać do wÅ‚aÅ›ciwych kolumn sumy z poszczególnych miesiÄ™cy i dodać je.

Obliczenie dochodu

Dochód ustalany jest w oparciu o ksiÄ™gi handlowe (sprawozdanie finansowe), oraz podatkowÄ… ksiÄ™gÄ™ przychodów i rozchodów.

Wskazówki pomocne osobom prowadzÄ…cym peÅ‚nÄ… ksiÄ™gowość znajdziesz w Krajowym Standardzie RachunkowoÅ›ci nr 2 "Podatek dochodowy" udostÄ™pnionym przez Ministerstwo Finansów.

W przypadku przedsiÄ™biorców prowadzÄ…cych podatkowÄ… ksiÄ™gÄ™ przychodów i rozchodów, ostatniÄ… czynnoÅ›ciÄ… w roku podatkowym jest wpisanie do ksiÄ™gi obliczenia dochodu np. wedÅ‚ug nastÄ™pujÄ…cego wzoru:

1) Przychód (kolumna 9)  10'000,00 zÅ‚

2) Wysokość kosztów uzyskania przychodów poniesionych w roku podatkowym:

a) wartość spisu z natury na poczÄ…tek roku podatkowego  1'000,00 zÅ‚

b) plus wydatki na zakup towarów handlowych i materiaÅ‚ów (kolumna 10) 3'000,00zÅ‚

c) plus wydatki na koszty uboczne zakupu (kolumna 11)  1'200,00 zÅ‚

d)  minus wartość spisu z natury na koniec roku podatkowego 1'400,00 zÅ‚

e) plus kwota pozostaÅ‚ych wydatków (kolumna 15)  300,00 zÅ‚

f) minus wartość wynagrodzeÅ„ w naturze ujÄ™tych w innych kolumnach ksiÄ™gi 0,00 zÅ‚

Razem koszty uzyskania przychodu  4'100,00 zÅ‚

3) Ustalenie dochodu osiągniętego w roku podatkowym:

a) przychód (pkt. 1)  10'000,00 zÅ‚

b) minus koszty uzyskania przychodów (pkt. 2)  4'100,00 zÅ‚

Dochód (a-b)  5'900,00 zÅ‚

Jeżeli byÅ‚eÅ› zobowiÄ…zany do sporzÄ…dzenia spisu dodatkowo w ciÄ…gu roku podatkowego (np. w przypadku zmiany wspólnika, czy na żądanie urzÄ™du skarbowego), wówczas w powyższy sposób ustalasz dochód za poszczególne okresy czasu pomiÄ™dzy spisami z natury, a nastÄ™pnie dodajesz uzyskane wartoÅ›ci, otrzymujÄ…c roczne kwoty przychodu i kosztów jego uzyskania. Jeżeli jednak dodatkowy spis z natury sporzÄ…dziÅ‚eÅ› nie bÄ™dÄ…c do tego zobowiÄ…zanym, z wÅ‚asnej inicjatywy, wówczas nie wpÅ‚ywa on w żaden sposób na ustalenie dochodu.

ZamykajÄ…c rok podatkowy uwzglÄ™dnij w ksiÄ™dze wszystkie przychody, w stosunku do których obowiÄ…zek podatkowy powstaÅ‚ w roku 2008, oraz wszystkie koszty, którymi obciążono CiÄ™ w roku 2008; w szczególnoÅ›ci wynagrodzenia oraz skÅ‚adki ZUS od wynagrodzeÅ„ trzeba zaliczyć w koszty w miesiÄ…cu, w którym je zapÅ‚acono. Warto również zwrócić uwagÄ™ na wydatki reprezentacyjne (nie stanowiÄ… kosztu) czy wydatki koszty używania samochodów nie objÄ™tych ewidencjÄ… Å›rodków trwaÅ‚ych (limity kilometrówki).

Rolnicy - odrębności

Jeżeli rolnik nie dokonuje podsumowania zapisów kolejnych miesiÄ™cy narastajÄ…co od poczÄ…tku roku, po zakoÅ„czeniu roku podatkowego musi na oddzielnej stronie w ksiÄ™dze sporzÄ…dzić zestawienie roczne. W tym celu należy wpisać do wÅ‚aÅ›ciwych kolumn sumy z poszczególnych miesiÄ™cy i dodać je.

W celu ustalenia dochodu osiągniętego w roku podatkowym należy na oddzielnej stronie księgi:

1. ustalić wartość osiągniętego przychodu w roku podatkowym (kolumna 4);
2. ustalić wysokość poniesionych w roku podatkowym kosztów uzyskania przychodów (kolumna 5);
3. wartość osiÄ…gniÄ™tego przychodu (kolumna 4) pomniejszyć o wysokość poniesionych w roku podatkowym kosztów uzyskania przychodu, obliczonych zgodnie z objaÅ›nieniami zawartymi w pkt 2; wynikajÄ…ca z tego obliczenia różnica stanowi kwotÄ™ dochodu osiÄ…gniÄ™tego w roku podatkowym.

Przykład obliczenia dochodu osiągniętego w roku podatkowym:

1. Przychód (kolumna 4) 6.420,30 zÅ‚
2. minus koszty uzyskania przychodów (kolumna 5) 5.248,80 zl
3. Dochód (pkt 1-pkt 2) 1.171,50 zl