Polec znajomym

Organizacja pożytku publicznego

 

Jak przekazać w PIT rocznym 1 % swojego podatku wybranej organizacji pożytku publicznego?

 

Zadania publiczne

Najważniejszym elementem wspóÅ‚pracy pomiÄ™dzy organami administracji publicznej a organizacjami pozarzÄ…dowymi jest zlecanie organizacjom, w drodze otwartych konkursów, realizacji zadaÅ„ publicznych. Ustawa okreÅ›la niezbÄ™dne elementy oferty przedstawionej przez organ administracji, procedurÄ™ przeprowadzania konkursów, oraz warunki jakim musi odpowiadać umowa zawarta z wyÅ‚onionÄ… w tym postÄ™powaniu organizacjÄ… pozarzÄ…dowÄ…. JednoczeÅ›nie organom administracji publicznej przyznano odpowiednie uprawnienia kontrolne wobec podmiotów realizujÄ…cych zadania publiczne.

Reklama

W zwiÄ…zku z pojawiajÄ…cÄ… siÄ™ błędnÄ… interpretacjÄ… ustawy o dziaÅ‚alnoÅ›ci pożytku publicznego i o wolontariacie w zakresie zlecania zadaÅ„ publicznych Departament Pożytku Publicznego informuje, że organy administracji publicznej, w tym organy jednostek samorzÄ…du terytorialnego, zlecajÄ… realizacjÄ™ zadaÅ„ publicznych - w trybie otwartego konkursu ofert - organizacjom pozarzÄ…dowym oraz innym uprawnionym podmiotom prowadzÄ…cym dziaÅ‚alność pożytku publicznego (osoby prawne i jednostki organizacyjne koÅ›cioÅ‚ów i zwiÄ…zków wyznaniowych), a nie tylko organizacjom pożytku publicznego.

Z treÅ›ci art. 5 ust.1 pkt.1 ustawy wyraźnie wynika, że: "Organy administracji publicznej prowadzÄ… dziaÅ‚alność w sferze zadaÅ„ publicznych, o której mowa w art. 4, we wspóÅ‚pracy z organizacjami pozarzÄ…dowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, prowadzÄ…cymi, odpowiednio do terytorialnego zakresu dziaÅ‚ania organów administracji publicznej, dziaÅ‚alność pożytku publicznego w zakresie odpowiadajÄ…cym zadaniom tych organów". Ponadto art. 11 ust. 3 wÅ›ród podmiotów uprawnionych do uczestniczenia w otwartym konkursie ofert wyraźnie wymienia organizacje pozarzÄ…dowe oraz inne uprawnione podmioty prowadzÄ…ce dziaÅ‚alność pożytku publicznego.

Realizacja zadania publicznego

Lp. Wzory dokumentów Pobierz plik
1. Wzór oferty  80 KB
2. Wzór umowy  60 KB
3. Wzór sprawozdania  79 KB

Program współpracy

Programy wspóÅ‚pracy jednostek samorzÄ…du terytorialnego z organizacjami pozarzÄ…dowymi: ustawa o dziaÅ‚alnoÅ›ci pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) nakÅ‚ada na jednostki samorzÄ…du terytorialnego obowiÄ…zek tworzenia programów wspóÅ‚pracy z organizacjami pozarzÄ…dowymi.

Departament Pożytku Publicznego we wspóÅ‚pracy z RadÄ… DziaÅ‚alnoÅ›ci Pożytku Publicznego przygotowaÅ‚ wskazówki dotyczÄ…ce zasad, jakimi powinien kierować siÄ™ samorzÄ…d opracowujÄ…c program wspóÅ‚pracy z organizacjami pozarzÄ…dowymi.

Lp. Program wspóÅ‚pracy Pobierz plik
1. Program wspóÅ‚pracy  94 KB

Pięć zasad

Pięć podstawowych zasad dotyczÄ…cych tworzenia programów wspóÅ‚pracy administracji publicznej z organizacjami pozarzÄ…dowymi:

  1. Program wspóÅ‚pracy dotyczy organizacji pozarzÄ…dowych w ogóle, a nie wyłącznie organizacji  pożytku publicznego. 
  2. Program wspóÅ‚pracy ma charakter obligatoryjny. 
  3. Formalnie program wspóÅ‚pracy ma charakter roczny ale powinien być tworzony z perspektywÄ… wspóÅ‚pracy wieloletniej. 
  4. Sam proces budowania programu wspóÅ‚pracy powinien być efektem wspóÅ‚pracy dwóch podmiotów: wÅ‚aÅ›ciwej jednostki samorzÄ…du terytorialnego oraz organizacji pozarzÄ…dowych dziaÅ‚ajÄ…cych na jej obszarze.
  5. Program wspóÅ‚pracy dotyczyć powinien różnorodnych form wspóÅ‚pracy a nie jedynie zlecania zadaÅ„.

Wstęp do założeń ramowego programu współpracy

W demokratycznym spoÅ‚eczeÅ„stwie organizacje pozarzÄ…dowe stanowiÄ… znakomitÄ… bazÄ™ dla rozwoju lokalnych spoÅ‚ecznoÅ›ci, gdyż skupiajÄ… najaktywniejszych i najbardziej wrażliwych na sprawy spoÅ‚eczne obywateli danego Å›rodowiska. NiezbÄ™dne jest włączenie podmiotów pozarzÄ…dowych w system funkcjonowania gminy / powiatu / województwa na zasadzie równoprawnego partnerstwa.

Konstytucyjna zasada pomocniczoÅ›ci oraz  wynikajÄ…ce z innych ustaw  kompetencje jednostek samorzÄ…du terytorialnego stanowiÄ… podstawÄ™ rozwoju wzajemnych relacji miÄ™dzy administracjÄ… publicznÄ… a organizacjami pozarzÄ…dowymi.

Poniżej przedstawiono wskazówki, które mogÄ… być przydatne w procesie budowania programu wspóÅ‚pracy jednostek samorzÄ…du terytorialnego z organizacjami pozarzÄ…dowymi. Zawiera on metodologiczne wskazówki i podstawowe wytyczne, stanowiÄ…ce punkt wyjÅ›cia do tworzenia przez wÅ‚aÅ›ciwe jednostki samorzÄ…dowe wÅ‚asnych programów wspóÅ‚pracy, które uwzglÄ™dniaÅ‚yby także specyficzne elementy wspóÅ‚pracy z organizacjami pozarzÄ…dowymi funkcjonujÄ…cymi na ich obszarze (jak np.: identyfikacja konkretnych spoÅ‚ecznych problemów, zakresu dziaÅ‚alnoÅ›ci organizacji pozarzÄ…dowych, możliwoÅ›ci realizacji zadaÅ„ publicznych i ich finansowania).

Ustawa nie zawiera wskazówek, co do stopnia szczegóÅ‚owoÅ›ci programu,  ani nawet co do jego powiÄ…zania z budżetem jednostki samorzÄ…du terytorialnego. Należy stwierdzić, że roczny program wspóÅ‚pracy nie musi być Å›ciÅ›le powiÄ…zany z budżetem, a jego tworzenie nie musi pokrywać siÄ™ równolegle z przygotowaniem budżetu.

Nie można jednak wykluczyć sytuacji, w której przygotowanie programu może nastÄ™pować równolegle z wypracowywaniem „budżetu zadaniowego” jako materiaÅ‚u poprzedzajÄ…cego sporzÄ…dzenie projektu budżetu zgodnie z samorzÄ…dowymi przepisami ustrojowymi oraz przepisami o finansach publicznych.

W razie nieuchwalenia programu każdy podmiot, który ma interes w  jego uchwaleniu (w tym w szczególnoÅ›ci organizacje pozarzÄ…dowe dziaÅ‚ajÄ…ce na terenie danej jednostki samorzÄ…du), może – po bezskutecznym wezwaniu do uchwalenia programu – zaskarżyć jego brak do sÄ…du administracyjnego (art. 101a ustawy o samorzÄ…dzie gminnym, art. 88 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorzÄ…dzie powiatowym, art. 91 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorzÄ…dzie województwa).

Cele

Cel gÅ‚ówny:

KsztaÅ‚towanie demokratycznego Å‚adu spoÅ‚ecznego w Å›rodowisku lokalnym, poprzez budowanie partnerstwa miÄ™dzy administracjÄ… publicznÄ… i organizacjami pozarzÄ…dowymi. SÅ‚użyć temu może wspieranie organizacji pozarzÄ…dowych w realizacji ważnych celów spoÅ‚ecznych.

Cele szczegóÅ‚owe:

  1. umocnienie lokalnych dziaÅ‚aÅ„, stworzenie warunków dla powstania inicjatyw i struktur funkcjonujÄ…cych na rzecz spoÅ‚ecznoÅ›ci lokalnych;
  2. zwiÄ™kszenie wpÅ‚ywu sektora obywatelskiego na kreowanie polityki spoÅ‚ecznej w gminie / powiecie / województwie;
  3. poprawa jakości życia, poprzez pełniejsze zaspokajanie potrzeb społecznych;
  4. integracja podmiotów polityki lokalnej obejmujÄ…cej swym zakresem sferÄ™ zadaÅ„ publicznych wymienionych w art.4 ustawy;
  5. udziaÅ‚ zainteresowanych podmiotów przy tworzeniu programu wspóÅ‚pracy ;
  6. otwarcie na innowacyjność, konkurencyjność poprzez umożliwienie organizacjom pozarzÄ…dowym indywidualnego wystÄ…pienia z ofertÄ… realizacji projektów konkretnych zadaÅ„ publicznych, które obecnie prowadzone sÄ… przez samorzÄ…d;
  7. wypracowanie rocznego modelu lokalnej wspóÅ‚pracy pomiÄ™dzy organizacjami pozarzÄ…dowymi a jednostkami samorzÄ…du terytorialnego jako elementu dÅ‚ugoterminowego programu wspóÅ‚pracy obejmujÄ…cego okres np. kilku lat

Powyższe cele powinny być realizowane poprzez:

  • równy dostÄ™p do informacji oraz wzajemne informowanie siÄ™ o planowanych kierunkach dziaÅ‚alnoÅ›ci i wspóÅ‚dziaÅ‚aniu w celu zharmonizowania tych kierunków ( stosownie do ustawy o dostÄ™pie do informacji publicznej);
  • konsultowanie z organizacjami pozarzÄ…dowymi projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczÄ…cych dziaÅ‚alnoÅ›ci statutowej tych organizacji, wykorzystujÄ…c zasady dialogu spoÅ‚eczno – obywatelskiego;
  • tworzenie wspólnych zespoÅ‚ów o charakterze doradczym i inicjatywnym, zÅ‚ożonych z przedstawicieli organizacji pozarzÄ…dowych oraz przedstawicieli wÅ‚aÅ›ciwych organów administracji publicznej;
  • zlecanie realizacji zadaÅ„ publicznych przez organizacje pozarzÄ…dowe poprzez powierzanie wykonywania zadaÅ„ publicznych, wraz z udzielaniem dotacji na finansowanie ich realizacji lub wspieranie wykonywania zadaÅ„ publicznych wraz z udzieleniem dotacji na ich dofinansowanie
  • wspóÅ‚pracÄ™ na zasadach: pomocniczoÅ›ci, suwerennoÅ›ci stron, partnerstwa, efektywnoÅ›ci, uczciwej konkurencji  i jawnoÅ›ci, przy czym:
    • w myÅ›l zasady pomocniczoÅ›ci przy suwerennoÅ›ci stron organy administracji publicznej, respektujÄ…c odrÄ™bność i suwerenność zorganizowanych wspólnot obywateli, uznajÄ… ich prawo do samodzielnego definiowania i rozwiÄ…zywania problemów, w tym należących także do sfery zadaÅ„ publicznych i w takim zakresie wspóÅ‚pracujÄ… z tymi organizacjami, a także wspierajÄ… ich dziaÅ‚alność oraz umożliwiajÄ… realizacjÄ™ zadaÅ„ publicznych na zasadach i w formie okreÅ›lonej w ustawie;
    • zgodnie z zasadÄ… partnerstwa organizacje pozarzÄ…dowe, na zasadach i w formie okreÅ›lonej w ustawie oraz wedÅ‚ug trybu wynikajÄ…cego z odrÄ™bnych przepisów, uczestniczÄ… w identyfikowaniu i definiowaniu problemów spoÅ‚ecznych, wypracowywaniu sposobów ich rozwiÄ…zania oraz wykonywaniu zadaÅ„ publicznych;
    • kierujÄ…c siÄ™ zasadÄ… efektywnoÅ›ci organy administracji publicznej, przy zlecaniu organizacjom pozarzÄ…dowym zadaÅ„ publicznych, dokonujÄ… wyboru najefektywniejszego sposobu wykorzystania Å›rodków publicznych, przestrzegajÄ…c zasad uczciwej konkurencji oraz z zachowaniem wymogów okreÅ›lonych  w art. 25 i art. 28 ust. 3  ustawy o finansach publicznych;
    • majÄ…c na wzglÄ™dzie zasadÄ™ jawnoÅ›ci, organy administracji publicznej udostÄ™pniajÄ… wspóÅ‚pracujÄ…cym z nimi organizacjom pozarzÄ…dowym informacje o zamiarach, celach i Å›rodkach przeznaczonych na realizacjÄ™ zadaÅ„ publicznych, w których możliwa jest wspóÅ‚praca z tymi organizacjami oraz o kosztach realizacji zadaÅ„ publicznych już prowadzonych w tym zakresie przez jednostki podlegÅ‚e organom administracji  publicznej lub nadzorowane przez te organy, wraz z informacjÄ… o sposobie obliczania tych kosztów, tak aby możliwe byÅ‚o ich porównanie z kosztami realizacji analogicznych zadaÅ„ przez inne instytucje i osoby. Jednym z instrumentów upubliczniania informacji powinien być Biuletyn Informacji Publicznej (BIP). Art. 13 ustawy wprost mówi, o tym, że ogÅ‚oszenia konkursów adresowanych do organizacji pozarzÄ…dowych winny być ogÅ‚aszane w BIP. RozsÄ…dne wydaje siÄ™ umieszczenie w strukturze tworzonego przez administracjÄ™ publicznÄ… BIP części adresowanej do organizacji pozarzÄ…dowych. WygodnÄ… formÄ… informowania organizacji o konkursach jest tez umieszczenie bezpÅ‚atnego ogÅ‚oszenia na portalu organizacji pozarzÄ…dowych www.ngo.pl 
  • promocjÄ™ i wsparcie dziaÅ‚alnoÅ›ci organizacji pozarzÄ…dowych, np. poprzez zapraszanie do udziaÅ‚u w posiedzeniach merytorycznych, informowanie spoÅ‚eczeÅ„stwa o udziale organizacji pozarzÄ…dowych w pracach na rzecz gminy / powiatu w lokalnych gazetach, publikacjach, tablicach informacyjnych; wspieranie inicjatyw organizacji na rzecz spoÅ‚ecznoÅ›ci lokalnych (udostÄ™pnianie nieodpÅ‚atne sali, sprzÄ™tu, umieszczanie informacji na stronach internetowych urzÄ™du), pomoc w uzyskiwaniu sprzÄ™tu i wsparcia technicznego; dofinansowanie dziaÅ‚alnoÅ›ci organizacji pozarzÄ…dowych;
  • stworzenie systemu monitorowania potrzeb spoÅ‚ecznych na obszarze danej jednostki samorzÄ…dowej opartego na Å›cisÅ‚ej wspóÅ‚pracy wÅ‚adz samorzÄ…dowych i organizacji pozarzÄ…dowych.

Efekty

  1. upowszechnienie modelu  realizacji zadaÅ„ w drodze wspóÅ‚pracy sektora obywatelskiego z administracjÄ… publicznÄ…, budowanie dialogu obywatelskiego;
  2. zwiÄ™kszenie kompetencji pracowników samorzÄ…du i organizacji pozarzÄ…dowych w zakresie realizowania lokalnych programów skierowanych w stronÄ™ rozwiÄ…zywania problemów spoÅ‚ecznych;
  3. budowanie podstaw metodologicznych i merytorycznych dla ksztaÅ‚towania strategii rozwoju: gmin, powiatów, województw.

Zakres podmiotowy

Zakres podmiotowy programów wspóÅ‚pracy tworzonych w formie uchwaÅ‚ jednostek samorzÄ…du terytorialnego okreÅ›lony zostaÅ‚ w art. 5 ustawy o dziaÅ‚alnoÅ›ci pożytku publicznego i o wolontariacie. Zgodnie z nim, podmiotami takich programów wspóÅ‚pracy sÄ…, z jednej strony, organy jednostek samorzÄ…du terytorialnego na szczeblu gminy, powiatu i województwa, a z drugiej organizacje pozarzÄ…dowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o dziaÅ‚alnoÅ›ci pożytku publicznego i o wolontariacie, prowadzÄ…ce, odpowiednio do terytorialnego zakresu dziaÅ‚ania organów jednostek samorzÄ…du terytorialnego, dziaÅ‚alność pożytku publicznego w zakresie odpowiadajÄ…cym dziaÅ‚aniom tych organów. Należą do nich w szczególnoÅ›ci:

  • stowarzyszenia;
  • fundacje;
  • osoby prawne i jednostki organizacyjne koÅ›cioÅ‚ów i zwiÄ…zków wyznaniowych (np. grupy charytatywne, zakÅ‚ady opiekuÅ„cze); 
  • stowarzyszenia jednostek samorzÄ…du terytorialnego;
  • a także fundacje, których jedynym fundatorem jest Skarb PaÅ„stwa lub jednostka samorzÄ…dy terytorialnego, jeżeli: przepisy odrÄ™bne stanowiÄ… inaczej majÄ…tek tej fundacji nie jest w caÅ‚oÅ›ci mieniem paÅ„stwowym, mieniem komunalnym lub mieniem pochodzÄ…cym z finansowania Å›rodkami publicznymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych, lub fundacja prowadzi dziaÅ‚alność statutowÄ… w zakresie nauki, w szczególnoÅ›ci na rzecz nauki;

W programie wspóÅ‚pracy  mogÄ…  być także uwzglÄ™dnione podmioty wymienione w art. 3 ust 4 ustawy o dziaÅ‚alnoÅ›ci pożytku (...), do których należą:

  • zwiÄ…zki zawodowe i organizacje pracodawców;
  • partie polityczne
  • samorzÄ…dy zawodowe;
  • fundacje utworzone przez partie polityczne;
  • spóÅ‚ki dziaÅ‚ajÄ…ce na podstawie przepisów o kulturze fizycznej

Należy jednak podkreÅ›lić, iż wspóÅ‚praca z powyżej wymienionymi podmiotami nie może być prowadzona w formie zlecania zadaÅ„ publicznych, gdyż przepisów dziaÅ‚u II DziaÅ‚alność Pożytku Publicznego przedmiotowej ustawy w stosunku do nich siÄ™ nie stosuje.

Zakres przedmiotowy

W przypadku zakresu przedmiotowego programów wspóÅ‚pracy jednostek samorzÄ…du terytorialnego z organizacjami pozarzÄ…dowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o dziaÅ‚alnoÅ›ci pożytku publicznego i o wolontariacie, trzeba podkreÅ›lić, że art. 4 ust. 1 przedmiotowej ustawy wymienia w sposób enumeratywny zakres zadaÅ„ publicznych zaliczanych do sfery pożytku publicznego. Należą do nich zadania z zakresu :

  1. pomocy spoÅ‚ecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób;
  2. działalności charytatywnej;
  3. podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
  4. działalności na rzecz mniejszości narodowych;
  5. ochrony i promocji zdrowia;
  6. dziaÅ‚ania na rzecz osób niepeÅ‚nosprawnych;
  7. promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostajÄ…cych bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy;
  8. upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz dziaÅ‚alność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn;
  9. dziaÅ‚alnoÅ›ci wspomagajÄ…cej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiÄ™biorczoÅ›ci;
  10. dziaÅ‚alnoÅ›ci wspomagajÄ…cej rozwój wspólnot i spoÅ‚ecznoÅ›ci lokalnych;
  11. nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
  12. krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży;
  13. kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji;
  14. upowszechniania kultury fizycznej i sportu;
  15. ekologii i ochrony zwierzÄ…t oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego;
  16. porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym;
  17. upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa;
  18. upowszechniania i ochrony wolnoÅ›ci i praw czÅ‚owieka oraz swobód obywatelskich, a także dziaÅ‚aÅ„ wspomagajÄ…cych rozwój demokracji;
  19. ratownictwa i ochrony ludności;
  20. pomocy ofiarom katastrof, klÄ™sk żywioÅ‚owych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicÄ…;
  21. upowszechniania i ochrony praw konsumentów;
  22. dziaÅ‚aÅ„ na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i wspóÅ‚pracy miÄ™dzy spoÅ‚eczeÅ„stwami;
  23. promocji i organizacji wolontariatu;
  24. dziaÅ‚alnoÅ›ci wspomagajÄ…cej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub      finansowo organizacje pozarzÄ…dowe oraz podmioty, o których mowa w      art. 3 ust. 3, w zakresie okreÅ›lonym w pkt 1-23.

MajÄ…c powyższe na uwadze, należy wskazać, że organ stanowiÄ…cy jednostki samorzÄ…du terytorialnego w uchwalanym przez siebie programie wspóÅ‚pracy powinien wybrać i okreÅ›lić roczne zamierzenia i nakreÅ›lić wieloletnie priorytety dziaÅ‚ania zwiÄ…zane Å›ciÅ›le ze specyfikÄ… sytuacji spoÅ‚eczno – ekonomicznej ludnoÅ›ci zamieszkujÄ…cej obszar danej jednostki samorzÄ…du terytorialnego.

W programie powinna znaleźć siÄ™ analiza potrzeb oraz możliwoÅ›ci efektywnego realizowania wspólnych przedsiÄ™wzięć, w tym także ocena potencjaÅ‚u organizacji pozarzÄ…dowych, tj. doÅ›wiadczenia: 

  • w realizacji usÅ‚ug publicznych danego rodzaju;
  • w dysponowaniu pieniÄ™dzmi publicznymi
  • oraz posiadanej kadry, wolontariuszy, również pewnoÅ›ci wykonania zleconych zadaÅ„.

W dokumencie tym powinny zostać wyznaczone cele, jakie stawiają sobie organizacje pozarządowe i samorząd w realizowanych przez siebie zadaniach.

Roczny program wspóÅ‚pracy powinien uwzglÄ™dniać również system oceny oraz monitorowania realizowanych, zarówno przez sektor samorzÄ…dowy jak i pozarzÄ…dowy, usÅ‚ug.

Program wspóÅ‚pracy powinien zawierać tryb, sposób w jakim mieszkaÅ„cy bÄ™dÄ… informowani o dziaÅ‚aniach realizowanych wspólnie przez samorzÄ…d i organizacje pozarzÄ…dowe (zadanie, miejsce, termin, fundusze, liczba beneficjentów, zaangażowanie spoÅ‚ecznoÅ›ci lokalnej, itp.)

Artur M. Brzeziński

data utworzenia: 2009-02-04

data modyfikacji: 2012-04-10

Reklama